İstanbul Havalimanı’ndaki Goril Zeytin’in Durumu Belirsizliğini Koruyor
Sevgi Güldoğan
İstanbul Havalimanı’nda 22 Aralık 2024 tarihinde yasa dışı hayvan ticareti şüphesiyle el konulan yavru goril Zeytin’in geleceği hâlâ belli değil. Yaklaşık sekiz aydır Polonezköy Hayvanat Bahçesi’nde karantina altında tutulan Zeytin’in, uluslararası sözleşmeler ve bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda yurt dışındaki bir rehabilitasyon merkezine gönderilmesi gerektiği yönünde çağrılar yapılmakta.
Hayvan hakları alanında faaliyet gösteren BurHak Çalışma Merkezi ve bazı sivil toplum kuruluşları, sürecin uzamasının Zeytin’in gelişimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor.
CITES Sözleşmesi ve Hukuki Süreç
Zeytin, CITES (Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) kapsamında Ek I listesinde yer almakta ve bu liste, ticareti kesin olarak yasaklanan türleri içermektedir. Türkiye, bu sözleşmeye taraf ülkeler arasında yer alıyor.
Hayvan hakları savunucuları, Zeytin’in Türkiye’de tutulmasının veya sergilenmesinin, sözleşme yükümlülükleriyle çeliştiğini savunmakta. Ayrıca, gorilin uzun süredir yalnız tutulduğunun ve sadece iki bakıcıyla temasta bulunduğunun altı çiziliyor; bu durumun genç yaşta bir primat için psikolojik açıdan zarar verici olabileceği ifade ediliyor.
Rehabilitasyon Planı Gecikti
Zeytin’in, Uluslararası Primat Koruma Ağı PASA (Pan African Sanctuary Alliance) aracılığıyla Nijerya’daki Drill Ranch Rehabilitasyon Merkezi’ne gönderilmesi planlanıyordu. PASA, bu transfer için Mart 2025’i hedef gösterdi ancak şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı.
Ayrıca, Zeytin’in Türkiye’de kalma ya da Gaziantep Hayvanat Bahçesi’ne gönderilme olasılığına dair bazı iddialar kamuoyunda tartışmaya açıldı. Hayvanat bahçesi müdürünün sosyal medyada goril görseli paylaşması bu iddiaları güçlendirdi. İlgili kurumlar, henüz konu hakkında resmi bir yanıt vermiş değil.
Şeffaflık ve Bilgilendirme Talebi
BurHak Çalışma Merkezi gibi kuruluşlar, Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere yetkililerden, hem Zeytin’in sağlık durumu hem de yasadışı ticaret girişiminin sorumlularına dair bilgi talep ediyor.
Sivil toplum kuruluşlarının beklentileri arasında, sürecin şeffaf bir biçimde ilerlemesi, kamuoyunun sürekli bilgilendirilmesi ve Zeytin’in uygun rehabilitasyon koşullarına sahip bir merkeze transferinin hızlandırılması yer alıyor.
Yetkili kurumlardan hala kamuoyuna açık bir açıklama yapılmamış olması, sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda belirsizlik yaratıyor.
