1408 Belediyeyi Kapsayan Kapsamlı Rapor: Hayvan Barınakları Tehlike Altında
Türkiye’de sokak hayvanları konusunda yaşanan tartışmalar, son dönemde yapılan düzenlemeler ve artan hayvan hakları ihlalleri ile gündemden düşmüyor. Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) ve Yaşamdan Yana Derneği, 1408 belediyeden aldıkları verilerle hazırladıkları raporda, barınakların durumu ve bakım koşullarının milyonlarca sokak hayvanının güvenliği açısından yetersiz olduğunu ortaya koydu.
Hayvanları Koruma Kanunu ve Kamuoyundaki Tartışmalar
Ağustos 2024’te yürürlüğe giren Hayvanları Koruma Kanunu’ndaki değişiklikler, sokak köpeklerinin sahiplenene kadar barınaklarda tutulmasını zorunlu kılıyor. Bu durum, kamuoyunda “Katliam Yasası” olarak adlandırılan bir tartışmanın fitilini ateşledi. Niğde, Gebze, Ankara’nın Mamak ve Altındağ ilçelerinde yaşanan hayvan ölümleri bu yasa nedeniyle büyük tepkilere yol açtı.
Yasa destekçileri ise, başıboş köpeklerin halk sağlığı açısından oluşturduğu tehditlere dikkat çekip, Türkiye’deki sokak köpeği sayısını 4 milyon olarak belirtiyor. TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Başkanı Vahit Kirişçi, barınakların mevcut kapasitesinin yalnızca 105 bin olduğunu vurguladı.
Belediyelerin Yanıtları ve Kapasite Sorunları
CİMER aracılığıyla yapılan başvurulara 1408 belediyeden 1111’inin yanıt verdiği, bu belediyelerden sadece 273’ünün barınak sahibi olduğu belirlendi. En az 26 belediyenin ruhsatsız barınaklar işletmesi dikkat çekti. 838 belediye ise ya barınağa sahip değil ya da bilgi vermekten çekiniyor.
Barınakların toplam kapasitesi 89 bin 451 hayvanla sınırlı; bu da köpekler için yalnızca 57 bin 293 yer anlamına geliyor. Bu durum, Türkiye’deki milyonlarca sokak hayvanı için oldukça yetersiz.
Veteriner Eksikliği ve Personel Sorunu
Raporda, belediyelerde yeterli veteriner hekim bulundurulmadığına dikkat çekildi. Cevap veren belediyelerde toplamda yalnızca 711 veteriner bulunuyor. Uzmanlar, 4 milyona yakın sokak köpeğinin mevcut veteriner sayısıyla sağlıklı bir şekilde yönetilemeyeceğini belirtiyor.
Ayrıca, 171 belediyenin sokak hayvanlarını toplamak için zabıta veya temizlik işçilerini kullandığını bildirmesi, hayvanların maruz kaldığı şiddetli yöntemler konusundaki endişeleri artırıyor.
Kısırlaştırma Politikaları ve Toplama Uygulamaları
HAKİM ve Yaşamdan Yana Derneği’nin raporunda, sorunun çözümü olarak “kısırlaştır, aşılat, yerinde yaşat” yönteminin benimsenmesi gerektiği ifade ediliyor. 2004 yılında yürürlüğe giren Hayvanları Koruma Kanunu’na rağmen belediyelerin kısırlaştırma çalışmalarında yetersiz kaldığı ve bu durumun sokak hayvanlarının sayısını artırdığı vurgulanıyor.
Uzmanlar, sokak hayvanlarının barınaklara toplanması uygulamasının hem pratik açıdan mümkün olmadığını hem de ölümlerle sonuçlanabileceğini belirtmektedir. Ancak hükümet, bu durumu “sahiplendirme ve rehabilitasyon” ile savunmaya çalışıyor.
Şeffaflık Sorunları ve Denetim Eksiklikleri
Raporda birçok belediyenin bilgi taleplerine yanıt vermediği, bazı belediyelerin ise sadece otomatik yanıt gönderdiği bildirildi. Barınağı olan 273 belediyeden yalnızca 54’ü ziyaret bilgilerini paylaşırken, 8 belediyenin barınakları kapalı tutuldu. Bu durum, denetim mekanizmalarının yetersizliğini ortaya koyuyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
