HAKİM’in Raporu: Hayvan Hakları İçin Meclis’te Etkili Bir Denetim Yok
Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM), 2025 yılının ilk altı ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan hayvan haklarına dair kanun teklifleri, araştırma önergeleri ve yazılı soru önergeleri üzerinde kapsamlı bir inceleme gerçekleştirdi. Bu çalışma, Meclis’in yasama ve denetim fonksiyonlarının giderek etkisiz hale geldiğini gösteriyor.
HAKİM’in değerlendirdiği 48 soru önergesinin 22’sine yanıt verilmediği, yanıtlananların ise yüzeysel ve yetersiz olduğu kaydedildi. Rapor, özellikle ithal hayvanlar, yaban hayatın korunması, hayvan hastalıkları ve barınak koşulları gibi hayatî konularda toplumun yeterli bilgilendirilmediğini vurguladı. Bu durum, Türkiye’nin yönetim anlayışının şeffaflıktan ve hesap verebilirlikten uzaklaştığına işaret ediyor.
Rapora göre, 2025’in ilk yarısında “hayvan” anahtar kelimesiyle tespit edilen iki kanun teklifinin tamamı CHP’li Nimet Özdemir tarafından sunuldu. Ayrıca, benzer şekilde iki araştırma önergesi de Demokrasi ve Progress (DEM) Partisi’nden gelen milletvekilleri tarafından hazırlandı. Ancak mevcut Meclis aritmetiği nedeniyle bu teklifler ya komisyonlarda bekletiliyor ya da gündeme alınmadan reddediliyor. HAKİM, AKP ve MHP’nin Genel Kurul’daki çoğunluklarını kullanarak teklifleri geri çevirmesinin demokratik temsili tek sesliliğe indirgeyerek Meclis’in işlevlerini daralttığını açıkladı.
Tarım Bakanlığı’na Yönelik Önergeler
İncelenen 48 soru önergesinin 39’u, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya yöneltildi. Önergelerin konuları, hayvan ithalatı, hastalıklar, barınak koşulları ve yaban hayatının korunması gibi geniş bir yelpazeye yayılıyor.
Soru önergeleri arasındaki dağılım şöyledir: İthal hayvanlar, ihracat ve aşılar (12 önerge), hayvan hastalıkları (10 önerge), barınaklar ve sokakta yaşayan hayvanlar (9 önerge), koruma altındaki hayvanlar ve biyoçeşitlilik (4 önerge), balık ölümleri (3 önerge), avcılık (2 önerge), balıkçılık (1 önerge) ve eğitim müfredatında hayvan sevgisi dersinin eklenmesi (1 önerge).
HAKİM, hak temelli politikaların ancak bilgiye erişimin, çoğulculuğun ve hesap verebilirliğin sağlandığı bir Meclis ortamında gelişebileceğini belirtti. Gerçek değişimin, TBMM’nin yasama ve denetim mekanizmalarının yeniden işler hale getirilmesiyle mümkün olacağını duyuran HAKİM, daha şeffaf ve hesap verebilir bir yönetim anlayışı için çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.
