Evcil Köpeklerin Çeşitliliği Binlerce Yıl Öncesine Dayanıyor
Son yapılan arkeolojik çalışmalar, evcil köpeklerin bugünkü çeşitliliğinin kökenlerinin on binlerce yıl öncesine uzandığını ortaya koydu. Exeter Üniversitesi ve CNRS işbirliğiyle gerçekleştirilen araştırma, köpeklerin tarih boyunca ne denli zengin bir formlara sahip olduğunu gözler önüne serdi.
Analizler, 11.000 yıl öncesine kadar köpeklerin fiziksel özelliklerinde belirgin çeşitliliğin ortaya çıktığını gösteriyor. Bu bulgular, köpeklerin modern çeşitliliğinin büyük oranda Viktorya dönemi Kennel kulüplerinin etkisi altında şekillendiği görüşüne meydan okuyor. Araştırma, köpeklerdeki kafatası biçimi ve boyutundaki farklılıkların, kurtlardan ayrıldıktan kısa bir süre sonra başladığını ortaya koydu.
Üzerinde çalışılan 643 arkeolojik ve modern köpekgil kafatası, 2014’te başlayan projede incelendi. Bu kapsamda, 3D modeller oluşturulup “geometrik morfometri” adı verilen bir teknikle analiz gerçekleştirildi. Sonuçlar, Mezolitik ve Neolitik dönemlerde köpeklerin geniş bir boyut ve biçim yelpazesine sahip olduğunu gösteriyor. Bu çeşitliliğin, onların avcılık ve çobanlık gibi farklı insan topluluklarındaki rollerini yansıttığı düşünülüyor.
Dr. Carly Ameen, “Köpek çeşitliliği sadece Viktorya yetiştiricilerinin eseri değil; insanlarla köpeklerin binlerce yıllık birlikte evrim geçirdiğinin bir göstergesi,” ifadelerini kullanıyor.
Araştırmacılar, evcil köpeklerin en eski örneğinin yaklaşık 11.000 yıl öncesine dayandığını, bunun yanı sıra Amerika ve Asya’dan da evcilleşmiş kafatasları belirlediklerini vurguladı. Boyut değişkenliğinin ilk kez 9.700 ila 8.700 yıl önce belirlendiği kaydedildi.
Sonuçlar, günümüz köpeklerinin kafatası biçimlerinin tarih öncesi dönemde mevcut olan çeşitlilikle kıyaslandığında, bugünkü türlerin sadece bir kısmını oluşturduğunu gösteriyor.
Prof. Greger Larson, “Erken köpek evcilleştirmenin aşamaları hâlâ belirsiz; ancak köpekler bir kez ortaya çıktığında hızla çeşitlendiler,” derken, bu bulguların insanlarla köpeklerin uzun ve karmaşık ilişkisini anlamak için yeni yollar açtığını dile getiriyor.
Bu bulgular, evcil hayvanlarımızın geçmişinin, insan topluluklarının kültürel ve ekolojik değişimlerine nasıl etki ettiğine dair yeni bir bakış açısı sunuyor.
Kaynak: University of Exeter, Science dergisi (2025)
