Evcil Hayvan Sektörü ve Sokak Hayvanları: Türkiye’deki Durum
Küresel mama sektörünün evrimsel dönüşümü, kedileri ve köpekleri farklı bir boyuta taşıdı. İnsan sevgisinin yerini hayvan sevgisi alırken, geçmişte sokaklarda ekmek ve simitle beslenen evcil hayvanlar, artık sadece mama ile beslenir hale geldi. ABD Tarım Bakanlığı’nın hazırladığı rapora göre, Türkiye’de kedi ve köpeklerin beslenme alışkanlıklarında önemli değişiklikler yaşandı.
Raporda, kedilerin yaklaşık %35’inin mama ile beslendiği, bu oranın köpeklerde %20 olarak belirlendiği belirtiliyor. Gelecek yıllarda bu rakamların artması bekleniyor. Ancak, sokak hayvanlarına ilgi azalıyor; bu durum, kedi ve köpeklerin yerini farelerden korkan bireyler ve havlamayı unutan köpeklerin aldığı bir sisteme zemin hazırladı.
Tüm bu verilere rağmen, Türkiye’deki evcil hayvan sayısının 6.5 milyona ulaştığı ifade ediliyor. Evcil köpeklerin sayısının 1.4 milyon, kedilerin ise 4.7 milyon olduğu bildiriliyor. Ayrıca, kimliklendirilen ev hayvanı sayısı 2.4 milyona yaklaşıyor. Türkiye’de her 100 evden 15’inde kedi, 5’inde ise köpek bulunuyor. Ancak, sokaklarda yaşayan başıboş köpek sayısının 4 milyona kadar ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Dünyada kedi köpek mamalarının toplam pazarı 225 milyon dolara yaklaşırken, Türkiye’de bu sektörün büyüklüğü yaklaşık 1.9 milyar dolara ulaştı. 2022’de 239 bin 176 ton kedi-köpek maması üretildi. Bu durum, yurt dışına 120 milyon dolarlık mama satarken, iki katı kadar mama satın alındığını gözler önüne seriyor.
Ancak, bu ekonomik büyüme, bir yandan sokak hayvanlarına olumsuz etkilerde bulunuyor. Son dönemde kuduz vakalarının artışı, Türk toplumunu endişeye sevk ediyor. 2019’da 494 vakayla başlayan süreç, 2022’de 277 vakaya kadar yükseldi. Dünya Sağlık Örgütü, Türkiye’yi korkutucu bir “yüksek risk” kategorisi altında değerlendiriyor.
Fanatik bir kesim, sokak hayvanlarının sokaklarda beslenmesinde ısrarcı olurken, devletin sağladığı destekleri göz ardı ediyor. Belediyelere sokak hayvanlarının bakımını üstlenmeleri için bütçe ayırmaları zorunlu hale getirilmişken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sahipsiz hayvanlarla ilgili faaliyetler için ayırdığı bütçe 2025 yılı itibarıyla 1.8 milyar liraya ulaşacak.
Hayvan severlerin sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalar, toplumsal duyarlılığı artırsa da, bazı durumlarda yanlış bilgilendirmelere yol açabiliyor. Çıkan olaylar bunun en çarpıcı örneklerini barındırıyor. Şu an için, Türkiye’de hayvan sevgisiyle birlikte kuduz tehlikesinin yaşandığı bir denge kurmak, toplum adına büyük bir sorumluluğu beraberinde getiriyor. Peki, bu sorumluluk nasıl karşılanacak?
