Kedilerin Avrupa’ya Girişi ve Evcilleşme Süreci Aydınlatıldı
Siyam, İran, Maine Coon ve sokak kedileri gibi pek çok tür, bugün dünyada yüz milyonlarca insanla bir arada yaşamaktadır. Ancak, kedilerin evcilleşme süreci uzun yıllardır bilimsel çevrelerde tartışma konusu olmuştur. Science dergisinde yayımlanan yeni bir genom araştırması, evcil kedilerin Avrupa’ya girişine dair önemli bulgular sunuyor.
Araştırma, evcil kedilerin Avrupa’ya yaklaşık 2 bin yıl önce, Erken Roma İmparatorluğu döneminde Kuzey Afrika’dan getirildiğini ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu kedilerin büyük olasılıkla Akdeniz’de tahıl taşıyan gemilerde fare avlamak amacıyla taşındığını belirtiyor.
Roma Döneminden Önce Evcilleşmiş Kedi Yoktu
Elde edilen bulgular, kedilerin Avrupa’ya Neolitik dönemde taşındığına dair yaygın görüşleri çürütüyor. Çalışmanın başyazarı Claudio Ottoni, “En eski evcil kedi genomları, Avrupa’da ilk yüzyıldan itibaren, yani Roma İmparatorluk döneminde görülüyor.” şeklinde açıklama yaptı. Araştırmada Avrupa ve Yakın Doğu’daki 97 arkeolojik alandan 225 kedi kemiği incelendi ve bunlardan 70 antik kedi genomu üretildi. Tespit edilen tüm kedi kalıntılarının yaban kedisi olduğu belirlendi.
Kuzey Afrika’dan İki Dalgada Kedi Göçü
Araştırma, Kuzey Afrika’dan Avrupa’ya iki farklı kedi akını olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 2.200 yıl önce, Kuzeybatı Afrika’dan Sardinya Adası’na yaban kedileri getirildi; bu kediler, modern Sardinya yaban kedilerinin atalarını oluşturdu. Ancak bu kediler henüz evcil değilken, gerçek evcil kedilerin gelişi yaklaşık iki yüzyıl sonra, yine Kuzey Afrika’dan gerçekleşti.
Ticaret ve Kültürel Etkileşim Etkili Oldu
Araştırma ekibinden zooarkeolog Bea De Cupere, evcilleşmenin tek bir merkezden başlamadığını, Kuzey Afrika’daki çeşitli toplum ve kültürlerin de sürece katkıda bulunduğunu vurguladı. O dönemdeki Akdeniz ticaretinin yoğunluğu, kedilerin kıta genelinde hızla yayılmasını pekiştirdi.
Kediler, özellikle Antik Mısır’da büyük bir öneme sahipti; tanrısal figürlerde yer alıyor, kraliyet aileleri tarafından besleniyor ve bazen mumyalanarak lahitlerde gömülüyordu.
Roma Ordusu Evcilleşmeyi Yaydı
Roma ordusunun askeri kamp yerlerinde bulunan kedi kalıntıları, evcil kedilerin Avrupa’ya yayılmasındaki Roma’nın etkisini gösteriyor. Araştırma, Avrupa’daki en erken evcil kedi örneğini, MÖ 50 – MS 80 dönemine tarihlenen Avusturya’nın Mautern kentindeki bir Roma kalesinde buldu.
Evcilleşmenin Başlangıcı Hala Belirsiz
Evcil kedilerin Avrupa’ya hangi dönemde girdiği artık daha net; ancak ilk evcilleşmenin yer ve zaman bilgisi hâlâ gizli kalıyor. Ottoni, “Kedi evcilleşmesi karmaşık bir süreçtir. Şu an için sadece Kuzey Afrika’dan Avrupa’ya giriş tarihini belirleyebiliyoruz.” ifadelerini kullandı.
