Evcil Kedilerin Kökleri Üzerine Yeni Bulgular
Dünya genelindeki evcil kedilerin atalarının, yaklaşık 2.000 yıl önceyaşayan Kuzey Afrika yaban kedilerine dayandığı ortaya çıktı. İlk evcil kedilerin bu vahşi türden türediği, insanların bu sevimli dostlara olan ilgisi sayesinde Roma İmparatorluğu’nun dört bir yanına yayıldıkları belirlendi.
Daha önce, kedilerin Neolitik dönemde Yakın Doğu’da evcilleştirildiği düşünülüyordu. Bu görüşü destekleyen bazı bilimsel bulgular arasında, Kıbrıs’da bulunan, 7.500 yıllık insan ve kedi kalıntılarının olduğu mezar ile Türkiye’deki 6.000 yıllık kedilere ait mitokondriyal DNA örnekleri yer alıyordu. Bu DNA’nın, erken evcil kedilerin ilk çiftçilerle birlikte Anadolu’dan Avrupa’ya yayıldığını göstermesi dikkat çekiciydi.
Ancak, pek çok evcil kedinin iskelet yapısının yaban kedilerine benzer olması, modern evcil kedilerin tarih öncesi türlerle aynı kökten gelip gelmediği sorusunu gündeme getiriyordu. Araştırmacılar, bu gizemi çözmek adına 70 antik kedi ve 17 yaban kedisinin genomlarını detaylı bir şekilde incelemeye aldı.
6.000 Yıllık Türk Kedileri Evcilleştirilmemiş
Araştırmanın yazarlarından Marco de Martino, Neolitik döneme ait Türk kedileri hakkında “En eski evcil genomları araştırdığımı düşünmüştüm, ama bu tamamen yanıltıcıydı. Aslında bu kediler evcil değildi; Avrupa yaban kedileriydi” şeklinde konuştu. Çalışmalar neticesinde, 2.000 yıldan daha eski kedilerin modern evcil kedilerden ziyade Avrupa yaban kedisi olduğu belirlendi. Bu durum, evcilleştirmenin Neolitik Yakın Doğu’da gerçekleşmediğini gösteriyor.
Araştırmanın diğer bir yazarı Claudio Ottoni, arkeolojik kanıtların kedilerle insanlar arasındaki ilk etkileşimin Neolitik dönemde oluştuğunu doğruladığını ancak bu ilişkiyle kedilerin evcilleşmesinin sağlanmadığını belirtti. İnsanlar, bu dönemde yaban kedileriyle birlikte yaşamış olsalar da, onları evcilleştirmediler.
De Martino, “Gerçek evcil kedi genomlarına ulaşmamız için yakl. 2000 yıl beklememiz gerekiyor” diye ekledi.
Roma İmparatorluğu’nda Hızla Yayılım
Bu ilk evcil kedilerin, Kuzey Afrika yaban kedilerinden türediği bilgisi, günümüzde dünya genelindeki evcil kedilerin aynı kaynaktan geldiğini göstermektedir. Araştırmacılar tarafından belirlenen bu evcilleşmiş ırkın en eski üyeleri, yaklaşık 2.200 yıl öncesine aitken, M.Ö. birinci yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun doğu ve kuzey sınırlarına, hatta Britanya Adaları’na kadar yayıldıkları kaydedildi.
De Martino, “Kedilerin yayılımı oldukça hızlı gerçekleşti ve birkaç on yıl içinde Roma İmparatorluğu sınırlarında her yerde görüldüler” dedi. Bu bulgular, kedi evcilleştirmenin daha önce tahmin edildiği tarihten çok daha yakın bir dönemde gerçekleştiğini gösteriyor.
De Martino, “Evcil kedilerin hikayesini sekiz veya dokuz bin yıl öncesinden yalnızca 2.000 yıl öncesine çekiyoruz. Bu, tamamen farklı bir tarih” diyerek bu keşfin önemine dikkat çekti.
