Anayasa Mahkemesi’nden Sokak Köpeklerine Yönelik Yasal Düzenlemenin Gerekçesi
Anayasa Mahkemesi (AYM), sokak köpeklerinin barınaklarda toplanması ve “tehlikeli” olarak nitelendirilenlerin ötanazi uygulamasıyla öldürülmesine izin veren Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’daki değişikliklerin iptali istemiyle başlatılan davada ret kararı verdi. Mahkeme, bu kararın gerekçesini yedi ay sonra açıkladı.
Bugünkü Resmî Gazete’de yayımlanan gerekçede, belli şartlarda sahipsiz sokak köpeklerinin öldürülmesinin keyfi bir durum olmadığı ifade edildi. Ötanazi, “ağrısız ve acısız ölüm” olarak değerlendirildi. Karara muhalefet eden üyeler ise bu yasanın ötanaziyi istisnai bir yöntem olmaktan çıkarıp sıradanlaştırdığını savundu.
Mahkeme, hayvanların insan sağlığına yönelik riskler taşıdığına ve bu durumun Anayasa’nın 17. maddesinde korunan kişisel varlığı tehdit ettiğine dikkat çekti. Dolayısıyla, Anayasa’nın 56. maddesi gereği, hayvan popülasyonunun belirli bir seviyede tutulmasının devletin sorumluluğu olduğu vurgulandı.
Gerekçede, sahipsiz sokak hayvanlarının bakımevlerinde toplanmasının, insanların sağlığı açısından gerekli olduğu ifade edilerek, bu tedbirlerin yasayla getirildiği belirtildi. Ayrıca, sahipsiz hayvanların toplanmasını sağlayacak yöntemlerin seçiminde kanun koyucunun geniş bir takdir yetkisi bulunduğu belirtildi.
Ötanazi Maddesinin İncelenmesi
Mahkemenin en fazla tartışmaya yol açan kararı, ötanazi işlemlerinin uygulanmasına dair olan maddenin iptali talebine ilişkin oldu. Anayasa Mahkemesi, bu maddeden yana bir karar alarak, insan ve hayvan sağlığı için tehlike oluşturan, bulaşıcı hastalığı bulunan veya kontrol edilemeyen olumsuz davranışları olan hayvanların ötanazi yoluyla öldürülmesinin Anayasa’ya aykırı olmadığını ilan etti.
Mahkeme ayrıca, ötanazi işleminin veteriner hekimler tarafından ya da onların denetiminde yapılması gerektiğine dikkat çekti. Bu durumda, hayvanlara insanca muamele edilmesi için gerekli tedbirlerin mevcut olduğunu belirterek, idarenin keyfi hareket etmesine imkân tanımadığını ifade etti.
Belediye Başkanlarına Cezai Yükümlülük
Ayrıca, sokak hayvanlarını toplamak için yeterli kaynak ayırmayan ya da bakımevi kurmayan belediye başkanlarına 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilmesi de yasal olarak uygun bulundu.
Muhalefet Şerhleri
Ötanazi maddesine itiraz eden altı AYM üyesi, bu maddenin ağırlığı ve belirsizliğinden rahatsızlık duyduklarını vurgulayarak, yasa yapım sürecinde daha net ve somut kriterler belirlenmesi gerektiğini savundu. Bu üyeler, hayvanların yaşam hakkının zedelenmesine yol açan bir düzenlemenin kabul edilemeyeceğini belirtti.
Bu yasal düzenleme, 30 Temmuz 2024 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmiş, ardından 2 Ağustos 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Hayvanseverler, özellikle köpeklerin toplu olarak öldürülmesine izin veren bu güncellemeye büyük tepki göstermişti.
