Türkiye’de Hayvan Hakları İhlalleri: 2025 Raporu Açıklandı
Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM), 2025 yılına ait Medya İhlal Raporu ve TBMM Hayvan Hakları İzleme Raporu’nu kamuoyu ile paylaştı. İki rapor bir arada incelendiğinde, Türkiye’de milyonlarca hayvanın yaşam hakkının ihlal edildiği ve TBMM’nin bu ihlallere karşı denetim gücünün büyük ölçüde etkisiz kaldığı gözler önüne serildi.
Medya raporu, 2025 yılı boyunca yalnızca haber sitelerindeki içeriklerin özel bir yazılım aracılığıyla analiz edilmesi ile hazırlandı. TBMM Hayvan Hakları İzleme Raporu ise, Meclis’in resmi internet sitesinde yayınlanan kanun teklifleri ve yazılı soru önergeleri üzerinden değerlendirildi.
Milyonlarca Hayvanın Yaşam Hakkı İhlali
2025 yılı içerisinde sadece medyaya yansıyan hayvan hakkı ihlallerinin sayısı oldukça çarpıcı. Raporun öne çıkan bulgularını şu şekilde sıralamak mümkün:
- Yaşam hakkı ihlali: En az 3.939.077 hayvan, 2.530 arı kovanı ve 154.380 deniz canlısı
- Kapatılma kaynaklı ihlaller: En az 3.798.316 hayvan, 2.544 arı kovanı ve 51.000 kilogram deniz canlısı
- Yasa dışı avcılık: En az 10.931 hayvan ve 124.548 deniz canlısı
- Yasaya aykırı ticaret: En az 9.512 hayvan
- Dövüştürme: En az 4.217 hayvan
- Zehirleme: En az 426 hayvan ve 76 arı kovanı
- Ateşli silahla vurma: En az 263 hayvan
- Araçla ezme: En az 21 hayvan
- Kaza: En az 820 hayvan
- İşkence ve acı verici muamele: En az 3.980 hayvan
- Cinsel şiddet: En az 16 hayvan
- Kamu kaynaklı ihlaller: En az 1.007.750 hayvan
- Bilinmeyen nedenler: En az 2.342 hayvan
Rapor, bu sayıların yalnızca haberleştirilebilen vakaları kapsadığını ve pek çok ihlalin medyaya yansımadığını vurguladı.
Hastalıklar ve Kapatılma Ölüm Oranları
Raporda, hayvanların kapalı tutulmaları sonucu hastalık ve benzeri felaketlerden kaynaklanan yüksek ölüm oranlarına dikkat çekildi. Özellikle şap ve kuş gribi gibi hastalıkların gerçek etkisinin medyada yeterince yayımlanmadığı belirtilirken, canlı hayvan ticaretindeki artış ile hastalıkların yayılımı arasında doğrudan bir ilişki olduğu ifade edildi. Ayrıca, 2024 yılında yapılan ve hayvan hakları savunucuları tarafından “Katliam Yasası” olarak adlandırılan düzenlemenin ardında, barınaklardaki ölüm vakalarının önemli ölçüde arttığı da raporda yer aldı.
TBMM’de Denetim Eksikliği
TBMM Hayvan Hakları İzleme Raporu’na göre, hayvanlar ve hayvan hastalıkları ile ilgili 2025 yılı içerisinde 167 yazılı soru önergesi verilmesine rağmen yalnızca 66’sının yanıtlandığı ve 101’inin yanıtsız kaldığı kaydedildi. Önergelerin çoğu Tarım ve Orman Bakanı’na yönlendirilirken, konular arasında sokakta yaşayan hayvanlar, barınaklar ve canlı hayvan ticareti ön plandaydı.
Cevapların Yüzeyselliği ve Denetim Zorluğu
Raporda, verilen yanıtların büyük çoğunluğunun yüzeysel ve bölgesel veri içermediği vurgulandı. Canlı hayvan ithalatındaki ölüm oranları gibi hayati bilgilerin paylaşılmadığı, ayrıca et ithalatına dair çatışma iddialarının yürütülmediği belirtildi.
HAKİM, bu durumu eleştirerek, hayvan hakları, halk sağlığı ve kamu kaynaklarının yönetimi açısından şeffaf ve doğrulanabilir verilerin paylaşılmasının önemine dikkat çekti. “Parlamenter denetim, sadece soru sormakla değil, bu sorulara açık ve hesap verebilir yanıtlar verilmesiyle anlam kazanır” ifadesiyle durumun aciliyetine vurgu yapıldı.
Komite, yaşanan ihlalleri kayıt altına almayı ve daha hesap verebilir bir yönetim anlayışı oluşturma mücadelesini sürdüreceğini duyurdu.
Muhabir: Ece Güneş
