Ankara – Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM), 2025 yılına dair Medya İhlal Raporu ve TBMM Hayvan Hakları İzleme Raporu’nu duyurdu. İki raporu birlikte ele aldığımızda, Türkiye’deki milyonlarca hayvanın yaşam hakkının ihlal edildiği ve Meclis denetim mekanizmalarının büyük oranda etkisiz kaldığı sonucu ortaya çıktı.
Medya raporu, yıl boyunca çeşitli haber sitelerinde yer alan içeriklerin özel yazılımlarla taranması ile hazırlanırken, Meclis raporu TBMM’nin resmi internet sitesindeki kanun teklifleri, araştırma önergeleri ve yazılı soru önergelerinin incelenmesine dayanıyor.
Medyada Yer Alan Hayvan Hakları İhlalleri: “En Az” 3 Milyon
Rapora göre, 2025 yılında medyaya yansıyan hayvan hakkı ihlallerinin yaşam hakkı ihlali sayısı “en az” 3 milyon 939 bin 77 olarak belirlendi. Bu sayıya 2 bin 530 arı kovanı ve 154 bin 380 deniz canlısı da dahil.
Kapatılma nedeniyle yaşanan ihlallerde ise “en az” 3 milyon 798 bin 316 hayvanın yaşamını yitirdiği, ek olarak 2 bin 544 arı kovanı ve 51 bin kilogram deniz canlısının da etkilendiği belirtildi.
Raporda yer alan diğer ihlal başlıkları şu şekilde sıralandı:
- Yasa dışı avcılık: 10 bin 931 hayvan, 124 bin 548 deniz canlısı
- Yasaya aykırı ticaret: 9 bin 512
- Dövüştürme: 4 bin 217
- Zehirleme: 426 hayvan, 76 arı kovanı
- Ateşli silahla vurma: 263
- Araçla ezme: 21
- Kaza: 820
- İşkence ve acı verici muamele: 3 bin 980
- Cinsel şiddet: 16
- Kamu kaynaklı ihlaller: 1 milyon 7 bin 750
- Nedeni bilinmeyen ölümler: 2 bin 342
Raporda, bu rakamların sadece medyaya yansıyan vakalar üzerinden ve “en düşük” ifadelerle hesaplandığı, pek çok ihlalin ise hiç haberleştirilmediği vurgulandı.
Kapatılan Hayvanlar Felaketlerden Kaçamıyor
Raporda, yüksek ölüm sayılarının kapalı alanlarda tutulan hayvanların hastalık, yangın gibi felaketlerden kaçamaması nedeniyle ortaya çıktığı ifade edildi. Şap ve kuş gribi gibi hastalıklara bağlı ölümlerin medyaya yansıyan sayılarının gerçeği yansıtmadığı belirtildi. Ayrıca, canlı hayvan ticaretindeki artış ve hastalık yayılımı arasındaki ilişkiye dikkat çekildi.
2024’te Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerin ardından, özellikle barınaklarda yaşanan ölüm vakalarının belirgin bir şekilde arttığına işaret edildi.
TBMM’de 167 Soru Önergesinin 101’i Yanıtsız
TBMM Hayvan Hakları İzleme Raporu’na göre 2025 yılı içinde hayvanlar ve hayvan hastalıklarıyla ilgili olarak 3 kanun teklifi, 4 Meclis araştırma önergesi ve 167 yazılı soru önergesi incelemeye alındı. Bu önergelerden 66’sı yanıtlanırken, 101’i yanıtsız bırakıldı.
Soru önergelerinin büyük çoğunluğu Tarım ve Orman Bakanı’na yönlendirilmiş durumda. TBMM’ye sunulan önerge dağılımı ise şu şekilde:
- 88 CHP,
- 43 DEM Parti,
- 16 Yeni Yol Grubu,
- 12 İYİ Parti,
- 5 bağımsız,
- 2 MHP,
- 1 TİP.
Kritik Veriler Paylaşılmadı
Rapor, soru önergelerinin ağırlıklı olarak şap hastalığı, canlı hayvan ticareti, sokakta yaşayan hayvanlar ve barınaklar gibi konulara yoğunlaştığını belirtiyor. Ancak verilen yanıtların çoğunun yüzeysel olduğunu, canlı hayvan ithalatındaki ölüm oranları ve hastalık risklerine dair verilerin paylaşılmadığını vurguladı. Et ithalatıyla ilgili dokuz ayrı soru önergesinin tamamen yanıtsız kaldığı da dikkat çekti.
“Yaşam Hakkı İhlalleri Artıyor, Denetim Zayıflıyor”
HAKİM, medyaya yansıyan vakalar üzerinden milyonlarca hayvanın yaşam hakkının ihlal edildiğini ve Meclis’te yöneltilen soruların çoğunun yanıtsız veya yetersiz cevaplarla geçiştirildiğini ifade etti. Yapılan açıklamada, hayvan hakları ile ilgili alanlarda şeffaf, karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir veri paylaşımının önemine vurgu yapıldı.
HAKİM, yaşanan ihlalleri kayıt altına almaya ve hesap verebilir bir yönetim anlayışı için çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.
(Haber Merkezi)
