Hayvan Hakları Üzerine Tartışmalar Gündemde: Sokak Hayvanları Yönetiminde Yeni Düzenlemeler
24 Mayıs 2024
Türkiye’de hükümet, sokak hayvanlarının korunmasına dair Hayvanları Koruma Kanunu’nda gündeme getirdiği değişiklikle toplumda tartışmalara yol açtı. Tasarıya göre, sokak köpeklerinin toplanarak barınaklara götürülmesi ve belirli bir süre sahiplenilmediği takdirde “uyutulması” önerilmektedir.
Önümüzdeki günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanan yasa tasarısına, muhalefet partileri ve hayvan hakları savunucuları sert tepkiler göstermiştir. Geçtiğimiz yıl konunun gündeme gelmesiyle birlikte, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) Avrupa’daki uygulamalardan ilham aldığı iddiaları ortaya atılmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Gelişmiş ülkelerde bu sorun nasıl çözüme kavuşturulduysa, biz de benzer yöntemleri hayata geçireceğiz” ifadelerini kullanmıştı.
Son günlerde kamuoyunda, “Avrupa’daki uygulamalara” sıkça atıflar yapılmakta. Peki, Avrupa ülkeleri sokak hayvanlarıyla ilgili nasıl bir yol izliyor?
Ülkeden Ülkeye Değişen Uygulamalar
Avrupa’nın farklı ülkeleri, sokak hayvanı popülasyonunu kontrol altına almak için çeşitli yöntemler izlemektedir. Geçmişte toplu öldürme gibi sert uygulamalara başvurulmuş olsa da, günümüzde genel bir düzenlemenin mevcut olmaması dikkat çekmektedir. Avrupa Birliği (AB) hayvan haklarıyla ilgili çeşitli düzenlemelere sahipken, sahipsiz sokak hayvanlarının yönetimi konusunda ortak bir uygulama bulunmamaktadır. AB Hayvanları Koruma Konvansiyonu, üye ülkelere “önlenebilir acı ve sıkıntıya neden olmayacak şekilde” önlemler alma yetkisi vermektedir.
Avrupa’da sokak hayvanları için farklı yöntemler uygulanmakta; bunlar arasında barınak kapasitelerinin artırılması, kısırlaştırma, eğitim programları ve belli aşamalarda “uyutma” gibi seçenekler bulunmaktadır. Ülkeler arasında bu manada varyasyonlar görülmekte: Örneğin, İsveç’te barınaklara götürülen hayvanlara ömür boyu bakılırken, İngiltere’de belirli bir süreçten sonra “uyutma” seçenekleri uygulanabilmektedir.
Sorumluluk: Belediyeler ve Sivil Toplum Örgütleri
Birçok Avrupa ülkesinde sokak hayvanlarıyla ilgili sorumluluk yerel yönetimlerde ve sivil toplum örgütlerinde toplanmıştır. Özellikle, sahipsiz hayvanların sahiplenilmesi için yoğun çalışan birçok kuruluş bulunmaktadır. İsviçre gibi bazı ülkelerde, barınaklar sivil toplum kuruluşları tarafından yönetilmektedir.
İngiltere’de ise, köpeklere çip takılması yasal bir zorunluluk olup, sahipsiz hayvanların yerel yönetimler tarafından barınaklara götürülerek sahiplerinin bulunması için çalışma yapılması öngörülmektedir.
Hollanda Örneği: Başarı Hikayesi
Hollanda, sahipsiz köpek sorununu büyük ölçüde çözmüş bir ülke olarak gösterilmektedir. Hükümet, “Topla, Kısırlaştır, Aşıla ve Aldığın Yere Bırak” programıyla sokak hayvanlarının kontrolünü sağlamaktadır. Bu program sayesinde, sokaklarda artık sahipsiz köpeklerin bulunmadığı ve herhangi bir hayvanın sahiplendirme sürecinde beklemek durumunda olduğu aktarılmaktadır.
Sokak hayvanlarına yönelik sert cezaların ve etkili yönetimlerin rotası, Türkiye’nin olası yeni düzenlemeleri üzerinde düşünülürken daha çok tartışılmakta. Hayvan hakları savunucuları, politikaların geliştirilmesinde daha şeffaf ve insancıl bir yaklaşımın benimsenmesini talep ediyor.
