Sarman Kedilerin Gizemi Çözüldü: Genetik Araştırmalar Sonuç Verdi
Sarman kedilerin turuncu tüylere sahip olmasının ve erkek kedilerin sayısının fazla olmasının nedeni, genetikçiler tarafından yıllardır merak edilen bir konuydu. İki bağımsız araştırma, bu sorunun yanıtının X kromozomundaki küçük bir DNA eksilmesinde gizli olduğunu ortaya koydu.
Turuncu tüyleri ve kendine has davranışları ile bilinen sarman kediler, hem hayvanseverlerin hem de bilim dünyasının ilgisini çekmektedir. Özellikle, bu kedilerin tüy renginin kalıtımı, pek çok memelide görülen genetik mekanizmaların dışına taşarak araştırma konusu olmuştur.
Araştırmalardan Çarpıcı Bulgular
Stanford Üniversitesi’nden genetik uzmanı Greg Barsh ve ekibi, sarman kedilerin tüy rengini belirleyen Arhgap36 geninin aktivitesini inceledi. Araştırma, turuncu tüylerin oluştuğu deri hücrelerinde bu genin diğer kedilere göre yaklaşık 13 kat daha fazla RNA ürettiğini açıkladı. Bu durum, genin protein kodlayan kısmındaki değişikliklerden değil, genin önündeki düzenleyici DNA dizisindeki yaklaşık 5 kilobazlık eksilmeden kaynaklanıyor.
188 kedi üzerinde gerçekleştirilen başka bir çalışmada da turuncu renk ile ilişkili bu genetik değişikliğin varlığı doğrulandı.
Pigment Dengesinde Değişiklik
Kyushu Üniversitesi’nden Hidehiro Toh’un liderliğindeki başka bir araştırma ise aynı genetik mekanizmaya odaklandı. Çalışma, Arhgap36 geninin artan aktivitesinin, tüy rengini oluşturan pigmentler arasındaki dengeyi değiştirdiğini gösterdi. Normalde koyu tonları sağlayan ömelanin pigmentinin üretimi baskı altına alınırken, sarı ve kırmızı tonlardan sorumlu feomelanin pigmentinin üretimi artıyor.
Erkek Kedilerin Ağırlığı ve Dişi Kedilerdeki Renk Çeşitliliği
Merak edilen bir diğer konu da sarman kedilerin neden çoğunlukla erkek olduğuydu. Bu nedenle, turuncu rengin genetik değişikliği X kromozomunda yer alıyor. Erkek kediler bir X ve bir Y kromozomu taşırken, dişilerde iki X kromozomu bulunuyor. Bu durum, erkek kedilerin turuncu renkle ilgili genetiği daha kolay taşımalarını sağlıyor.
Dişi kedilerin üç renkli olabilme durumu, iki X kromozomunun birinin rastgele devre dışı kalmasıyla açıklanıyor. Eğer dişi kedinin sadece bir X kromozomunda turuncu gen değişikliği varsa, farklı renklerin görülmesi mümkün oluyor.
Sakar mı Yoksa Sadece Farklı mı?
Sosyal medyada sarman kedilerin daha sakar veya alışılmadık davranışlar sergilediği algısı oluşmuş olsa da, genetik değişikliğin zekâlarını veya davranışlarını etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yok. Araştırmalar, bu tür kedilerin kendilerine özgü karakterleri olduğunu ön gören yaygın inanışların genetik araştırmalarla desteklenmediğini gösteriyor.
İki bağımsız araştırma, sarman kedilerin turuncu renklerinin aynı genetik mekanizmayla belirlendiğini bir kez daha kanıtladı. 5 bin DNA yapı taşını kapsayan eksilme, Arhgap36 geninin faaliyetini değiştirerek sarman kedilerin hem turuncu rengini hem de bu rengin erkek ve dişi kedilerde neden farklı dağıldığını anlamamızı sağladı. Sarman kedilerin görünümüne ilişkin uzun yıllardır merak edilen bu genetik sır, nihayet çözülmüş durumda.
