Sarı Kedilerin Gizemi Çözüldü!
Sokaklarda ve evlerde sıkça görülen sarı kedilerin tüy rengini belirleyen genetik özellik, bilim dünyasında uzun yıllardır merak konusuydu. Araştırmalar, 60 yıl boyunca turuncu rengin X kromozomundaki ‘turuncu geni’ ile ilişkili olduğunu; fakat bu alandaki spesifik değişikliklerin tespit edilemediğini gösteriyordu. Kedilerdeki turuncu tüy rengi, fare, köpek ve insanlardaki kızıllık genleriyle de açıklanamıyordu.
“ARHGAP36” GENİNDEKİ MUHTEŞEM KEŞİF
Bu gizem, Stanford Üniversitesi’nden Greg Barsh ve Japonya’nın Kyushu Üniversitesi’nden Hiroyuki Sasaki’nin ekiplerinin ortak çalışmalarıyla aydınlatıldı. İki takım, çalışmanın sonuçlarını Current Biology dergisinde yayımladı. Araştırmalar, kedilerin turuncu tüy rengi ile Arhgap36 geninin bağlantılı olduğunu ortaya çıkardı. Protein üretimi beklenirken, bu genin önündeki 5 bin baz çiftlik bir DNA parçasının eksikliği sezdildi.
Bu küçük fark, genin çalışma düzeyini etkiliyor. Sarı tüylerin geliştiği deri hücrelerinde, Arhgap36 geninden tüy rengi taşımayan kedilere göre 13 kat daha fazla RNA üretiliyor. Genin fazla aktifliği, pigment hücrelerini koyu renkten sarı ve kırmızı tonlarında pigment üretmeye yönlendiriyor.
ERKEK KEDİLER NEDEN DAHA FAZLA?
Stanford araştırması, 188 kedi üzerinde yapılan incelemelerde, turuncu tüy rengine sahip kedilerin tamamında aynı eksikliği buldu. Kyushu ekibi ise Japonya’daki 24 kedi ve dünyanın dört bir yanından toplanan 258 kedi genomunda benzer sonuca ulaştı. Bu keşif, sarı kedilerin çoğunun erkek olmasının da nedenini açıklıyor. Zira Arhgap36 geni X kromozomunda bulunuyor ve erkek kediler yalnızca annelerinden bir X kromozomu alıyor. Dolayısıyla bu kromozomda bir eksiklik varsa, kedi tamamen turuncu oluyor.
Dişi kedilerde ise durum daha karmaşık. Her dişi, biri anneden diğeri babadan gelen iki X kromozomuna sahip. Tamamen turuncu bir dişi kedi için her iki kromozomda da mutasyonun bulunması gerekiyor, bu da oldukça nadir bir durum. Eğer mutasyon yalnızca bir X kromozomunda mevcutsa, gelişim sırasında her hücrede iki X kromozomundan biri rastgele susturuluyor ve sonuç olarak, kediye değişken renklerde tüyler çıkıyor.
Halk arasında “üç renkli kedi” olarak bilinen kaliko kediler ve siyah-turuncu benekli kaplumbağa kabuğu desenli kedilerin çoğunluğunun dişi olmasının sebebi de bu genetik mekanizma. Barsh ve ekibi, bu iki desen arasındaki farkın kaliko kedilerde görülen ek bir mutasyondan kaynaklandığını belirtti.
SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ SORUNSUZ
Arhgap36 geninin beyin ve hormon bezleri dahil olmak üzere birçok işlevi bulunuyor. Ancak kedilerdeki belirgin değişikliklerin sağlık ya da zihinsel gelişim üzerinde olumsuz bir etkisi olmadığı düşünülüyor. Sosyal medyada sıkça karşılaşılan “sarı kediler daha yaramaz, daha obur” yorumları da şu an için bilimsel bir temele sahip değil.
Bu araştırma, sarı kedilerin gizemini bir nebze olsun aydınlattı ve genetik bilgilere ışık tuttu.
